In de Week van de Opvoeding draait het om het uitwisselen van ervaring en ideeën tussen ouders, opvoeders, kinderen en jongeren. Een positieve benadering staat daarbij voorop.  Taboe doet hieraan mee! Vanaf nu iedere dag een gedeelte uit het boek Gebruiksaanwijzing gezocht van Bénazir. Dit is een pedagogische casus over respectloos gedrag.

STAPPENPLAN
We maken een stappenplan hoe ze langzamerhand haar gevoel van eigenwaarde terug kan krijgen. Het eerste wat ze moet gaan leren is nee te zeggen. Door nee te zeggen zal ze haar grenzen eindelijk gaan aangeven en voor duidelijkheid zorgen. Want iemand die alles maar goed vindt, is erg onduidelijk voor zijn omgeving. Je weet immers niet wat hij of zij nou echt leuk vindt. Nee zeggen lijkt moeilijk, omdat het in eerste instantie niet hartelijk ontvangen zal worden. Er kunnen opmerkingen geplaatst worden, zoals: ben je met het verkeerde been uit bed gestapt? Of men gaat toch op de één of andere manier proberen je om te turnen naar een ja. Maar als men door heeft dat je nee echt een nee is, zal men hierin berusten en het zien als een grens die je hebt aangegeven en dit schept dan wel meteen duidelijkheid.

TAKENVERDELING
Helmi zal ook een takenverdeling moeten invoeren in haar gezin. Het hele huishouden rust op haar schouders en iedereen vindt het prima zo. Door een weekplanner aan te schaffen en daar duidelijk te markeren wie, wat en wanneer iemand iets doet, voorkom je conflictsituaties. Ik opper dan ook als suggestie dat degene die er gekookt heeft niet de tafel hoeft te dekken en af te ruimen. Aangezien Helmi altijd kookt, moeten de anderen haar taken overnemen. Die worden op de weekplanner duidelijk vermeld, zodat er geen verwarring ontstaat.

Helmi heeft totaal geen eigen ruimte thuis. Ze heeft het gevoel dat – wanneer ze even tijd wil creëren voor zichzelf – er altijd wel iemand komt die haar tijd dan even opeist. Het is zelfs zo erg, dat ze zelden haar favoriete programma’s kan bekijken, omdat er beslag op haar wordt gelegd. Ze zou zo graag iedere dag een moment voor zichzelf willen.

NEE LEREN ZEGGEN
Ook hier zal Helmi weer nee moeten leren zeggen. Ik stel haar ook voor om zich dagelijks een uurtje terug te trekken en dit duidelijk aan te geven aan de gezinsleden. Deze tijd zal ze dan als Helmi-tijd aanduiden. Door gebruik te maken van een kookwekker zullen de kinderen en haar man precies weten wanneer ze weer beschikbaar is. Als ze dan tijdens dat uurtje toch beslag op haar leggen, moet ze aangeven dat het haar uurtje is. Daarmee laat ze haar gezin zien dat ze ook recht heeft op privétijd en niet altijd beschikbaar voor ze . Het voordeel hiervan is dat – wanneer iemand niet altijd beschikbaar is – je de momenten dat de persoon er wel is, gaat waarderen.

Om ervoor te zorgen dat de veranderingen niet al te rigoureus worden, houden we het bij deze twee punten. Zo kan het hele gezin namelijk langzaamaan wennen aan de veranderingen, maar ook Helmi hoeft niet een totaal andere persoonlijkheid te worden, hetgeen zou kunnen gebeuren als je teveel veranderingen door wilt voeren. Een week na het gesprek heb ik weer contact met Helmi om te evalueren hoe het binnen het gezin is verlopen. Toen ze thuis kwam met de voorstellen, stonden de gezinsleden daar helemaal niet negatief tegenover.

RESULTAAT
Dat verbaasde haar enorm en ze schafte een weekplanner aan, zodat de taken verdeeld konden worden. De eerste twee dagen ging alles perfect en iedereen pakte zijn taak keurig op. Maar de derde dag had Bo helemaal geen zin om de tafel te dekken en gooide al haar troeven in het spel om eronderuit te komen. Helmi vond het enorm moeilijk om nu duidelijk haar grenzen aan te geven en haar toch haar taak uit te laten voeren. Het was voor haar zoveel makkelijker om zelf de tafel te dekken, zodat ze van het gezeur van Bo af zou zijn. Maar ze wist ook dat – als ze hieraan begon – ze een nieuw geopende weg weer zou afsluiten. Nee, ze moest doorzetten, ook al kostte het haar veel energie. Toen Bo boos werd omdat ze toch gewezen werd op haar taak, negeerde Helmi haar gedrag en zei niets tegen haar. Ze keerde haar rug naar haar toe en ging verder met de dingen die ze aan het doen was. Bo bleef even staan, omdat ze niet goed wist wat ze met de nieuwe situatie aan moest. Ze is gewend dat mama snel toegeeft als ze zo reageert, maar nu ziet deze haar gewoon niet staan. Na een paar minuten begon ze mopperend toch maar de tafel te dekken en Helmi genoot diep van binnen vanwege het resultaat dat ze geboekt had.

Ruben, die normaliter degene is die qua gedrag erg kan opvallen, deed het juist enorm goed. Hij vond het prachtig, die weekplanner, omdat het zoveel duidelijkheid met zich meebracht. Maar ook werd in kaart gezet dat iedereen taken had en ieder wist dat het op die manier ook eerlijk verdeeld was. De tijd die Helmi iedere dag voor zichzelf had gereserveerd, was voor de kinderen de eerste dagen moeilijk te bevatten. Maar na twee dagen pakten ze het feilloos op en kreeg Helmi ook weer ruimte voor zichzelf. Nu ze de eerste stappen had gezet binnen haar gezin om nee te zeggen, grenzen durfde aan te geven en zag dat het helemaal niet als vervelend werd ervaren, groeide haar zelfvertrouwen.

TIJDELIJK NEE
Ik stimuleerde haar om het ook buiten haar gezin te doen. Dat vond ze eigenlijk het moeilijkst. Als tussenoplossing kozen we een soort van tijdelijk nee. Wat houdt dat in? Ze zegt niet direct nee, maar geeft wel aan dat ze op dit moment het niet kan doen, maar op een ander tijdstip misschien wel. Ze geeft dan op een subtiele wijze aan dat ze nu geen tijd heeft en niet beschikbaar is voor de persoon. Door het op deze manier te brengen, doet ze niet gelijk de deur dicht, maar zet hem op een kier. Ze kan dan zelf bepalen of ze op een later tijdstip wel of niet beschikbaar wil zijn voor de persoon. Deze manier van zich opstellen naar mensen past ook bij haar zachte en lieve karakter. Ze is gewoon niet de persoon die voor zichzelf durft op te komen. Dit is al een enorm grote stap voor haar.

Ze besluit om dit als eerste door te voeren op school. Ze vindt namelijk dat er op de school van de kinderen teveel een beroep op haar gedaan wordt. Ze durft geen nee te zeggen, omdat ze dan het idee heeft dat het ten koste van de kinderen gaat. Maar dat er ook andere ouders zijn die dan deze taken zullen oppakken, dat moet ze nog even zien. Als de school een beroep doet op haar, past ze deze tactiek toe en de leerkracht reageert op een positieve manier door aan te geven dat ze dan gewoon een andere ouder zal benaderen.

Deel 1, deel 2, deel 3, deel 4, deel 5, deel 6