Het is deze week de Week van de Opvoeding tot 13 oktober 2013. Deze week draait om het uitwisselen van ervaring en ideeën tussen ouders, opvoeders, kinderen en jongeren. Een positieve benadering staat daarbij voorop. Taboe doet hieraan mee! Vanaf nu iedere dag een gedeelte uit het boek Gebruiksaanwijzing gezocht van Bénazir. Dit is een pedagogische casus over respectloos gedrag.

Omdat Helmi het moeilijk vindt om daadkrachtig op te treden naar Ruben, besluiten we dat Karl op een rustige, maar duidelijke manier gaat uitleggen wat de reden van mijn bezoek is. Karl vraagt  aan de kinderen of ze beneden willen komen en je merkt al aan de kinderen dat ze de toon van hun vader ongebruikelijk vinden. Ruben en Bo zitten tegenover me op de bank en vooral Ruben heeft duidelijk moeite met mijn komst. Ik leg heel even in het kort uit dat ik samen met hun ouders ervoor wil zorgen dat ze weer een gezellig gezin worden en dat ik hun hulp daarbij nodig heb.

BANG VOOR VERANDERING
Even zie ik een twinkeling in Rubens ogen en op telepathisch niveau zendt hij me duidelijk door dat hij het heel erg graag wil, maar bang is voor veranderingen. De huidige situatie is een vervelende, maar wel veilige situatie voor hem. Hij merkt dat de omgeving op verschillende, maar vooral niet leuke wijze op hem reageert en dat maakt hem erg onzeker. Hij heeft echter niet door dat zijn gedrag de oorzaak hiervan is. In zijn perceptie ziet hij alleen dat het een nare, vervelende wereld is waarin hij leeft. Hij is het zwarte schaap en dat zal altijd wel zo blijven.

Ik weet dat, als ik hem op zijn gedrag aanspreek, het nu eerder averechts zal werken dan dat het aan zal slaan. Daarom besluit ik om het gezin een casus voor te leggen die erg veel op hun thuissituatie lijkt. Alleen draai ik de rollen om en wordt Ruben een meisje en Bo een jongen. Ook de leeftijden wijzig ik, zodat ze in de eerste instantie niet direct door hebben dat ik het over hun thuissituatie heb. Ik vraag aan hun dat ik met een enorm groot probleem zit en ze dit graag wil voorleggen om te kijken of ze mij kunnen helpen. Ik paai de kinderen door aan te halen wat hun positieve kanten zijn en al spoedig is dan ook het ijs gebroken. Allebei de kinderen willen me heel erg graag helpen. Ik vertel dat ik het wel allemaal even opschrijf, zodat ik thuis nog precies weet wat er verteld is.

FAMILIEWETBOEK
Als ik het karakter van Ruben beschrijf, dan is hij een en al oor. Hij merkt een zekere herkenning en dat boeit hem. Het leukste is dan ook dat hij met de beste ideeën komt die ook nog bruikbaar zijn. Ideeën zoals een soort familiewetboek waarin iedereen bepaalde regels kan opschrijven die men belangrijk vindt in een gezin. De gezinsleden kijken dan naar de regel en als de meerderheid het een goed idee vindt, wordt het aangenomen in het familiewetboek.

Omdat het precies de weg is die ik in wil slaan, maak ik meteen gebruik van het familiewetboek. De naam vind ik zelf een beetje te beladen en daarom vraag ik of ze er wat voor voelen om de naam te veranderen in het familieboek. Ieder gezinslid legt een regel voor en samen bespreken ze of ze de regel goedkeuren of niet. Ook moet het gezinslid motiveren waarom hij of zij deze regel aandraagt. De regels die de kinderen bedenken worden net zo serieus genomen als die van de ouders.

Na een uur hebben we de belangrijkste regels van het gezin opgeschreven en het mooie ervan is, dat de kinderen er volkomen achter staan. Ze snappen nu ook waarom deze afspraken in het boek worden opgenomen en ze hebben het gevoel dat ze ook inspraak hebben gehad. Ze mochten toch ook regels voorleggen. Ook normen en waarden zijn in het familieboek opgenomen en ik heb uitgelegd aan de hand van voorbeelden waarom ze zo belangrijk zijn. De voorbeelden die ik aanhaal, maken op de kinderen erg veel indruk  en ze begrijpen nu ook dat – als ze door hun ouders gecorrigeerd worden – er een achterliggende gedachte is waarom ze zich zo dienen te gedragen.

OPEN
Ruben is tijdens dit gesprek erg open en de regels die hij aanvoert zijn voornamelijk gericht op zijn vader. Hij zou het fijn vinden als zijn vader ook vraagt naar zijn dag en dan ook luistert naar hoe het geweest is. Zijn vader informeert wel bij Bo hoe ze het heeft gehad, maar sluit hem dan buiten door zijn desinteresse. Karl geeft ook openlijk toe aan zijn zoon dat hij zich anders moet gaan opstellen, maar dat het in de loop der jaren zo gegroeid is. Ook vertelt hij dat hij erg veel van hem houdt en dan is het voor Ruben een moment gekomen dat hij voor het eerst openlijk zijn gevoel durft te tonen naar zijn vader. Hij krijgt traanogen en Karl is verbaasd over het feit dat zijn zoon zo gevoelig is. Hij dacht altijd dat Ruben niets kon schelen omdat hij zo een ongeïnteresseerde houding aannam. Dat het gewoon een masker was om zijn gevoeligheid af te schermen daar had hij nooit aan gedacht.

Doordat Karl zich kwetsbaar durfde op te stellen, waar overigens heel erg veel moed voor nodig is, kwam er een doorbraak in de bekende vicieuze cirkel en zag hij plotseling een hele andere zoon. Als Karl de tranen van zijn zoon ziet, kan hij zijn eigen tranen ook niet bedwingen. Hij stapt naar zijn zoon toe en neemt hem in zijn armen. Ook ik heb moeite om het droog te houden als ik zie dat vader en zoon weer de weg naar elkaar gevonden hebben. Ook bij Helmi stromen de tranen over haar wangen.

TRANEN VAN GELUK
Bo die dit alles zit te bekijken, snapt er niets van. Iedereen huilt en ze weet eigenlijk niet precies waarom. Heeft ze misschien wat gemist, maar ze zat er toch al die tijd bij? Ze stapt op haar moeder af en slaat haar armpjes om haar heen, omdat ze er niet tegen kan om haar moeder zo verdrietig te zien. Ze snapt echter niet dat dit tranen van geluk zijn. Ik las even een time-out in door het gezin even alleen te laten en mezelf terug te trekken. Na een uurtje gaan we verder en de sfeer is bijzonder goed. Iedereen denkt, doet en praat mee om het familieboek te vullen met familiewetten. Elkaars onhebbelijkheden worden met humor op tafel gelegd en plagend wordt er gevraagd of dat ook in het familieboek geregeld kan worden.

Ik bekijk dit vanaf de zijlijn, omdat het van groot belang is dat het gezin samen met elkaar dit boek in elkaar zet. Op dit moment ben ik niet nodig en daarom is het voor mij nu tijd om op te stappen. We plannen wel een aantal afspraken, omdat dit natuurlijk wel even aandacht nodig heeft en niet zomaar opgelost is. Door op de achtergrond de ouders steun te bieden totdat ze alle afspraken zich eigen hebben gemaakt, zal het op den duur een natuurlijk patroon worden binnen het gezin. De ouders ervaren het ook als prettig dat ze niet in het diepe gegooid worden, maar op mij terug kunnen vallen op moeilijke momenten.

Deel 1, deel 2, deel 3, deel 4